Βρισκόμαστε στην καρδιά της Σαρακοστής, μια περίοδο περισυλλογής. Η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία Γλυφάδας μας προσκαλεί την Μεγάλη Τρίτη 07/04/2026 σε ένα οδοιπορικό κατάνυξης, φέρνοντας το “Requiem” του W.A. Mozart και έργα του J.S. Bach στο Πολιτιστικό Κέντρο “Μίκης 
Θεοδωράκης” του δήμου Ελληνικού – Αργυρουπόλεως. Με αφορμή την παραπάνω εκδήλωση, συναντάμε τον Ιερέα της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας Γλυφάδας Γεώργιο Τόλια, συνομιλώντας για πώς η τέχνη και η πίστη μπορούν να θεραπεύσουν τα κενά της σύγχρονης ψυχής.
[Π]: Πατέρ, επιλέγετε να βγείτε έξω από τους τοίχους του ναού και να διοργανώσετε αυτή τη συναυλία στο Πολιτιστικό Κέντρο “Μίκης Θεοδωράκης”. Είναι αυτό ένα μήνυμα ότι το Ευαγγέλιο δεν περιορίζεται σε κτίρια, αλλά ανήκει στην πόλη και στον κάθε πολίτη, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται πνευματικά;
Σας ευχαριστώ για την φιλοξενία σας και την ερώτηση σας.
Η επιλογή αυτή δεν είναι απλώς μια εξωστρεφής πρωτοβουλία αλλά μια επιστροφή στην ίδια την καρδιά της χριστιανικής πίστης. Ο Θεός του Ευαγγελίου δεν περιορίστηκε ποτέ σε έναν «ιερό χώρο», αλλά με την ενανθρώπηση εισήλθε στην ανθρώπινη ιστορία και περπάτησε στους δρόμους των ανθρώπων. Αν ο Χριστός συνάντησε τους ανθρώπους μέσα στις πραγματικές συνθήκες της ζωής τους, τότε και η Εκκλησία καλείται να κάνει το ίδιο. Το Ευαγγέλιο δεν περιορίζεται σε τοίχους, απευθύνεται ουσιαστικά μέσα στην πόλη, διαπερνά την καθημερινότητα καλώντας κάθε άνθρωπο σε μια σχέση πίστης, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται πνευματικά.
[Π]: «Επιλέξατε το “Requiem” του Mozart, ένα έργο που ακροβατεί ανάμεσα στον θρήνο και την ελπίδα της Ανάστασης. Τι είναι αυτό που κάνει τη μουσική του J.S. Bach και του W.A. Mozart τόσο “θεϊκή”; Μπορεί ένας άνθρωπος που δηλώνει άπιστος ή αδιάφορος, να αγγίξει το Θείο μέσα από αυτές τις μελωδίες;»
Υπάρχει μια υπερκόσμια οικειότητα σε αυτή την μουσική. Σαν να μας θυμίζει κάτι που έχουμε ξεχάσει. Η μουσική του J.S.Bach και του W.A. Mozart δεν είναι θεϊκή επειδή αντικαθιστά τον Θεό, αλλά επειδή αφήνει να διαφανεί η παρουσία Του.
O J.S.Bach συνέθετε με την επίγνωση ότι κάθε νότα μπορούσε να ακουστεί σαν προσευχή. O W. A. Mozart, ακόμη και μέσα στην ανθρώπινη εύθραστότητα του, αγγίζει μια ομορφιά που τον υπερβαίνει. Το Requiem στέκεται ακριβώς σε αυτό το όριο: ανάμεσα στον θρήνο και στην ελπίδα. Δεν αποφεύγει τον θάνατο αλλά τον κοιτάζει κατάματα και αφήνει μια ρωγμή φωτός. Ακόμη και ένας άνθρωπος που δεν πιστεύει στον Χριστιανισμό μπορεί να συγκινηθεί βαθιά. Γιατί η ανθρώπινη ψυχή, είτε το ομολογεί είτε όχι, κουβαλά μέσα της μια αδιόρατη μνήμη του αιώνιου, μια σιωπηλή ανάμνηση πέρα και πάνω από τον χρόνο. Μερικές φορές η ομορφιά, απρόσμενα, γίνεται οδηγός και μας φέρνει πιο κοντά στην λησμονημένη Αλήθεια πριν καν προλάβουμε να συνειδητοποιήσουμε το ταξίδι.
[Π]: Στις μέρες μας, η θρησκεία συχνά παρεξηγείται ως μια στείρα παράδοση. Εσείς, ως πνευματικός οδηγός, πώς καταφέρνετε να διατηρείτε την πίστη σας ειλικρινή και ζωντανή; Τι σημαίνει για εσάς “μεγαλοσύνη της ψυχής” στο πλαίσιο της διδασκαλίας του Χριστού.
Η πίστη αδειάζει από ζωή όταν μετατρέπεται σε υποχρέωση, όταν χάνει της ουσιαστική κοινωνία με τον Θεό. Όταν λησμονούμε ότι η Χριστιανική πίστη δεν θεμελιώνεται πρωτίστως σε ότι εμείς κατορθώνουμε να προσφέρουμε στον Θεό, αλλά σε ότι ο Θεός, πρώτος, απλόχερα μας χάρισε. Δηλαδή μια Αγάπη που προηγείται, μας αναζητά και μας αγκαλιάζει πριν ακόμη αφυπνιστεί μέσα μας η διάθεση να Του ανταποδώσουμε.
Όταν πιστέψουμε στην αγάπη του Θεού που δεν έχει όρους και ανταλλάγματα τότε η μεγαλοσύνη της ψυχής παύει να είναι μια προσπάθεια για αυτάρκεια ή ηθική υπεροχή. Μεταμορφώνεται σε μια σιωπηλή δύναμη ταπείνωσης, σε μια ζωή βαθιάς εμπιστοσύνης προς τον Θεό που πρώτος μας αγάπησε, και σε μια ύπαρξη που γίνεται αγάπη, ελεύθερη, ανιδιοτελής, χωρίς όρια προς τον πλησίον.
[Π]: Η αφίσα της εκδήλωσης κυριαρχείται από τον Σταυρό και το μωβ ύφασμα της κατάνυξης. Σε έναν κόσμο που πονά και γεμίζει ανασφάλεια, ποιο είναι το “καλό νέο” (το Ευαγγέλιο) που θέλετε να ακούσει ο θεατής ανάμεσα στις παύσεις της μουσικής; Βλέπουμε τον πόνο της προσφυγιάς, την απώλεια αθώων ζωών και μια διάχυτη ανασφάλεια για το αύριο. Σε έναν κόσμο που “φλέγεται”, πώς μπορεί το Ευαγγέλιο να μιλήσει για ειρήνη χωρίς να ακούγεται σαν μια μακρινή θεωρία; Τι έχει να πει ο Εσταυρωμένος Χριστός σε έναν άνθρωπο που σήμερα νιώθει ή είναι θύμα του πολέμου της βίας ή του φόβου;
Το Ευαγγέλιο δεν επιχειρεί να διαψεύσει ή να καλύψει τον πόνο αλλά τον προσεγγίζει στην πιο βαθιά του διάσταση. Σε έναν κόσμο που φλέγεται από πολέμους, όπου οι άνθρωποι ξεριζώνονται βίαια από τις πατρίδες τους, όπου η απώλεια αθώων ζωών γίνεται καθημερινή εμπειρία, η Αγία Γραφή δεν σιωπά ούτε ωραιοποιεί αυτή την πραγματικότητα. Αντίθετα, φανερώνει με παρρησία την αλήθεια που εισηγείται ότι στην ρίζα αυτής της βίας κρύβεται ο ανθρώπινος εγωισμός που διαρρηγνύει την σχέση του ανθρώπου με τον Θεό και αποξενώνει τον άνθρωπο από τον άνθρωπο. Ακριβώς εκεί, στο πιο σκοτεινό σημείο αυτής της ρήξης, υψώνεται ο Σταυρός. Ο Σταυρός του Ιησού Χριστού γίνεται η πιο τολμηρή μαρτυρία ότι ο Θεός δεν παραμένει θεατής της ανθρώπινης τραγωδίας, αλλά εισέρχεται μέσα σε αυτήν. Για αυτό τον λόγο και η Χριστιανική ελπίδα δεν είναι μια επιφανειακή αισιοδοξία που αγνοεί το βάθος του πόνου, αλλά μια ρεαλιστική βεβαιότητα που εισηγείται ότι, όσο βαθιά κι αν είναι η πληγή του κόσμου, ούτε το κακό ούτε ο θάνατος έχουν τον τελευταίο λόγο. Στο κέντρο αυτής της ελπίδας βρίσκεται η Ανάσταση του Ιησού Χριστού όχι ως μια ιδέα παρηγοριάς, αλλά ως ένα γεγονός που εγκαινιάζει μια νέα πραγματικότητα. Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα ακόμη και οι πιο σκοτεινές εμπειρίες δεν αποτελούν το τέλος, αλλά οι τόποι όπου αναδύεται ένα βαθύτερο νόημα, μια απροσδόκητη ελπίδα, η ίδια η αγάπη του Θεού, που υπερβαίνει την ίδια την εμπειρία του πόνου.
[Π]: Πολλοί άνθρωποι νιώθουν ένα “κενό” μέσα τους, μια μοναξιά που δεν γεμίζει με τα υλικά αγαθά. Πώς η Ευαγγελική Εκκλησία Γλυφάδας βοηθά τον άνθρωπο να βρει το νόημά του; Είναι η πίστη μια λύση για το υπαρξιακό κενό ή ένας δρόμος συνεχούς αναζήτησης;
Το εσωτερικό αυτό κενό είναι, πολλές φορές, το πιο αληθινό και καθαρό σημείο της ψυχής μας. Δεν είναι απλώς μια έλλειψη αλλά μια σιωπηλή μαρτυρία ότι ο άνθρωπος είναι πλασμένος για την πληρότητα της ζωής και της αγάπης. Η Εκκλησία όταν παραμένει πιστή στην αποστολή της, δεν προσφέρει απλά λόγια αλλά γίνεται τόπος συνάντησης.
Μια κοινότητα πίστης όπου ο άνθρωπος μπορεί να ανήκει, να ακουστεί, να αναγνωρίσει τον Θεό και τον εαυτό του μέσα σε μία ζωντανή ιστορία νοήματος και ελπίδας.
Η Χριστιανική πίστη δεν φιμώνει τα ερωτήματα αλλά τα φωτίζει και τα μεταπλάθει.
[Π]: Αν είχατε απέναντί σας έναν άνθρωπο που νιώθει απογοητευμένος από τη ζωή ή από τους ανθρώπους της εκκλησίας, τι θα του λέγατε για να τον πείσετε να έρθει στη συναυλία της Μεγάλης Τρίτης; Τι θα θέλατε να πάρει μαζί του φεύγοντας από το θέατρο;
Μάλλον θα του έλεγα, Έλα όπως είσαι. Με την αμφιβολία σου, την κόπωση, με ότι σε βαραίνει, θα χαρούμε αληθινά να σε συναντήσουμε. Ίσως, γιατί υπάρχουν στιγμές που η Αλήθεια δεν επιβάλλεται ούτε αποδεικνύεται αλλά μας συναντά καθώς έρχεται αθόρυβα μέσα από μια απρόσμενη ομορφιά, και ανοίγει μέσα μας έναν χώρο όπου αρχίζουμε να βλέπουμε τον εαυτό μας και την ίδια μας την ζωή με έναν νέο βαθύτερο τρόπο.
[Π]: Τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας;
Κάτι απλό, αλλά ουσιαστικό. Ότι ακόμη και μέσα στο σκοτάδι λάμπει ένα φως όχι ως ιδέα αλλά ως ζωντανό πρόσωπο, το πρόσωπο του Ιησού Χριστού.
Εύχομαι, επίσης, να γεννηθεί σιωπηλά στην καρδιά κάθε θεατή μια βεβαιότητα, ότι είναι βαθιά αγαπημένος από τον Θεό, περισσότερο από όσο τόλμησε ποτέ να πιστέψει.
Η είσοδος είναι ελεύθερη, όπως ελεύθερη είναι και η αγάπη Του, που πηγάζει από το μήνυμα της Μεγάλης Εβδομάδας.
