Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος (NAFLD: Nonalcoholic Fatty Liver Disease): Συμπτώματα, διάγνωση και αντιμετώπιση – Μέρος Α’

Απόψεις Υγεία

Γράφει η Σταυρούλα Μαγγανά, Ιατρό – Ειδική Παθολόγο, Επιστημονικά Υπεύθυνη Affidea Αθηνών & Περιστερίου, www.affidea.gr.

Η νόσος έχει παγκόσμια κατανομή και εκτιμάται ότι 1 στους 4 ενηλίκους έχουν τη νόσο.

Η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος (NAFLD) χαρακτηρίζεται από συσσώρευση λίπους στο ήπαρ (συκώτι). Παρατηρείται συνήθως σε άτομα υπέρβαρα ή παχύσαρκα που συνυπάρχει και σακχαρώδης διαβήτης, υπερλιπιδαιμία ή/και υπέρταση. Η NAFLD σε πρώιμο στάδιο δεν προκαλεί βλάβη ή συμπτώματα, αλλά σε κάποιους ασθενείς με την εξέλιξή της μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση του ήπατος ή και σε ηπατοκυτταρικό καρκίνο.

Επιδημιολογία

Η νόσος έχει παγκόσμια κατανομή και εκτιμάται ότι 1στους 4 ενηλίκους έχουν τη νόσο. Ο επιπολασμός βέβαια της νόσου αυξάνεται όσο αυξάνεται και η επίπτωση του σακχαρώδη διαβήτη και της παχυσαρκίας. Στη χώρα μας ο επιπολασμός της νόσου εκτιμάται στο 30%. Η νόσος  συνυπάρχει  στο 60% των διαβητικών και στο 70-90% των παχύσαρκων.

Ταξινόμηση της NAFLD

Η νόσος διακρίνεται σε πρωτοπαθή και δευτεροπαθή.

Στη δευτεροπαθή υπάρχει επίδραση στο ήπαρ διαφόρων παραγόντων, όπως αλκοόλ, χρόνια νοσήματα του ήπατος, φάρμακα, εγκυμοσύνη, κ.λπ.

Η  πρωτοπαθής μορφή συνήθως απαντάται σε άτομα με αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη που συνοδεύεται από έναν ή περισσότερους παράγοντες του μεταβολικού συνδρόμου:

  • Παχυσαρκία
  • Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
  • Δυσλιπιδαιμία
  • Αρτηριακή υπέρταση

Σε μικρότερο βαθμό η νόσος έχει συσχετισθεί (με ή χωρίς παχυσαρκία) και με άλλες καταστάσεις, όπως:

  • Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
  • Υποθυρεοειδισμός
  • Χολοκυστεκτομή
  • Υπνική άπνοια
  • Οστεοπόρωση κ.λπ.

Στο 7% των ασθενών με NAFLD δεν διαπιστώνεται κανένας παράγοντας του μεταβολικού συνδρόμου και γι’ αυτό μελετάται ο ρόλος συγκεκριμένων γονιδίων.

Στάδια της NAFLD

Η NAFLD αναπτύσσεται σε 4 κύρια στάδια:

  1. Λιπώδες ήπαρ(στεάτωση), όπου δεν υπάρχουν βλάβες και συμπτώματα και διαγιγνώσκεται σε έλεγχο, συνήθως για άλλο λόγο. Το λιπώδες ήπαρ μπορεί να παραμείνει σε σταθερή κατάσταση και να μην παρουσιάσει εξέλιξη σε στεατοηπατίτιδα.
  2. Μη αλκοολική στεατοηπατίτιδα (NASH: Nonalcoholicsteatohepatitis), μια πιο σοβαρή μορφή NAFLD.  Σε αυτό το στάδιο υπάρχει φλεγμονή του ήπατος.
  3. Ίνωση, που αναπτύσσεται ουλώδης ιστός στο ήπαρ από τη χρόνια φλεγμονή, αλλά η λειτουργία του ήπατος είναι φυσιολογική.
  4. Κίρρωση, με εκσεσημασμένη ανάπτυξη ινώδους ιστού μετά από πολλά χρόνια φλεγμονής του οργάνου, με αποτέλεσμα τη μόνιμη βλάβη της μορφολογίας και της λειτουργίας του ήπατος, που οδηγεί σε ηπατική ανεπάρκεια. Η βλάβη του ήπατος είναι παρόμοια με αυτή που προκαλείται από την βαριά χρήση αλκοόλ.

Συμπτώματα της NAFLD

Συνήθως δεν υπάρχουν συμπτώματα στα αρχικά στάδια της νόσου και η διάγνωση γίνεται από το υπερηχογράφημα ήπατος ή σε εργαστηριακές εξετάσεις ρουτίνας όπου μπορεί να διαπιστωθεί αύξηση των ηπατικών ενζύμων ( AST, ALT ή/και γGT). Συμπτώματα, όπως αίσθημα βάρους στην άνω κοιλία, εύκολη κόπωση, ναυτία ή δυσπεψία, μπορεί να παρουσιάσουν άτομα με NASH ή ίνωση, δηλαδή σε προχωρημένο στάδιο της νόσου. Σοβαρά συμπτώματα εμφανίζονται στο στάδιο της κίρρωσης του ήπατος, όπως ίκτερος (κίτρινο χρώμα του σκληρού των ματιών και του δέρματος), ηπατικές παλάμες (ερυθρότητα), κνησμός, οίδημα κάτω άκρων ή και διάταση της κοιλίας (ασκίτης).

[Δημοσιεύτηκε στον ΠΑΛΜΟ της Γλυφάδας, 5 Νοεμβρίου 2022]