CSI Institute – Διεθνές Ινστιτούτο για την Κυβερνοασφάλεια: «Η εγκληματικότητα μεταλλάσσεται από παραδοσιακή σε ηλεκτρονική»

Συνεντεύξεις

Aπό τον Απρίλιο του 2017 μετρά την ύπαρξή του το «Διεθνές Ινστιτούτο για την Κυβερνοασφάλεια» ή αλλιώς CSI Institute. Πρόκειται για ένα όραμα πολλών ετών που είχε ο Αντιστράτηγος ε.α. Εμμανουήλ Σφακιανάκης, Ειδικός Ερευνητής, Αναλυτής Ηλεκτρονικών Εγκλημάτων. Σε μια δύσκολη περίοδο για τη χώρα μας βρήκε υποστηρικτές που ασπάστηκαν το όραμά του και έτσι το CSI Institute έγινε πραγματικότητα.
Τι είναι όμως το «Διεθνές Ινστιτούτο για την Κυβερνοασφάλεια»; Αποτελεί μη κυβερνητική και μη κερδοσκοπική οργάνωση, και ο σκοπός του προβλέπεται ρητά ως μη κερδοσκοπικός. Το Σωματείο προάγει εκπαιδευτικούς και κοινωφελείς σκοπούς, μεταξύ άλλων, την πρόληψη και την αντιμετώπιση θεμάτων ασφαλείας στο διαδίκτυο, καθώς και την εκπαίδευση, την ενεργοποίηση και την επιστημονική έρευνα στο τομέα νέων τεχνολογιών και διαδικτύου.
Απευθύνεται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες και σκοπός είναι να συμβάλλει στην ενημέρωση, την εκπαίδευση, την πιστοποίηση. Να ενεργοποιήσει τους πολίτες σε θέματα νέων τεχνολογιών και διαδικτύου. Γι’ αυτό και διαδικτυακά σχεδόν σε ημερήσια βάση προβάλλονται ζωντανά ανά θεματικές ενότητες όλα εκείνα τα ζητήματα που μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει στο διαδίκτυο και όχι μόνο και προτείνονται τρόποι προφύλαξης, προστασίας και αντιμετώπισεις.
Ο «ΠΑΛΜΟΣ» θέλοντας να συμβάλλει κι αυτός από τη μεριά του στην ενημέρωση των πολιτών συζήτησε με τον Αντιστράτηγο ε.α. Εμμανουήλ Σφακιανάκη καθώς και με την Καλλιόπη Ιωάννου. Ο κ. Σφακιανάκης είναι Αντιστράτηγος εα ΕΛΑΣ, Ιδρυτής και Πρόεδρος Διεθνούς Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας (CSIi), Ειδικός Ερευνητής- Αναλυτής Ηλεκτρονικών Εγκλημάτων, Ιδρυτής του τμήματος Ηλεκτρονικής Δίωξης της ΕΛΑΣ, Υποψήφιος Διδάκτωρ Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο του Πειραιά. Η κ. Ιωάννου είναι Διευθύντρια Διεθνούς Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας (CSIi)- Κλινική Εγκληματολόγος – Σύμβουλος Οικογένειας και Υποστήριξης Θυμάτων, Υποψήφια Διδάκτωρ Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Essex.
Το πεδίο που παρέχει το διαδίκτυο είναι αχανές όμως προσπαθήσαμε να συμπεριλάβουμε όσο το δυνατόν περισσότερες αγωνίες και απορίες στις κάτωθι ερωτήσεις μας.


Ο κ. Εμμανούηλ Σφακιανάκης Αντιστράτηγος εα ΕΛΑΣ, Ιδρυτής και Πρόεδρος Διεθνούς
Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας (CSIi), Ειδικός Ερευνητής- Αναλυτής Ηλεκτρονικών Εγκλημάτων, Ιδρυτής του τμήματος Ηλεκτρονικής Δίωξης της ΕΛΑΣ, Υποψήφιος Διδάκτωρ Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο του Πειραιά.

[Π]: Ακούγοντας κανείς τη λέξη Ινστιτούτο ο νους του πάει στην εκπαίδευση. Τι είναι λοιπόν το Διεθνές Ινστιτούτο Κυβερνοασφάλειας;
Το Διεθνές Ινστιτούτο Κυβερνοασφάλειας (CSI Institute) είναι ένα μια μη κερδοσκοπική, μη κυβερνητική οργάνωση. Όραμα του Ινστιτούτου μας είναι να συμβάλλει στην ενημέρωση, την εκπαίδευση και την πιστοποίηση των πολιτών σε ζητήματα νέων τεχνολογιών, διαδικτύου και ασφάλειας μέσα σε αυτό. Όπως αναφέρετε, ο όρος Ινστιτούτο, παραπέμπει στην εκπαίδευση και αυτό είναι κάτι το οποίο εξαρχής ενδιέφερε το CSI Ιnstitute και μέχρι και σήμερα πραγματοποιεί με μεγάλη επιτυχία. Μέσα από σεμινάρια, ημερίδες, webinars, το Ινστιτούτο μας παρέχει εκπαίδευση στο κοινό και ενημέρωση πάνω στα τρέχοντα ζητήματα τεχνολογιών που καθημερινά προκύπτουν. Με αμέριστο ενδιαφέρον και αγάπη για τον κόσμο, φροντίζουμε καθημερινά να βρισκόμαστε δίπλα τους, να τους εκπαιδεύουμε και να τους βοηθάμε σε οποιοδήποτε πρόβλημα αντιμετωπίζουν.

Η κ. Καλλιόπη Ιωάννου Διευθύντρια Διεθνούς Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας (CSIi)
Κλινική Εγκληματολόγος – Σύμβουλος Οικογένειας και Υποστήριξης Θυμάτων, Υποψήφια Διδάκτωρ Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Essex.

[Π]: Σε ανθρώπους ποιας ηλικίας και ποιας ιδιότητας απευθύνεται;
Το CSI Institute δεν απευθύνεται σε κάποια συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα, αντιθέτως θέλουμε και από την πρώτη μέρα προσπαθούμε να βρισκόμαστε δίπλα σε όλο τον κόσμο. Καλώς ή κακώς η τεχνολογία έχει εισβάλει στη ζωή μας και δική μας προτεραιότητα αποτελεί να ενημερώνουμε τον κόσμο όλων των ηλικιών που θέλει να μάθει και να προστατευτεί.

[Π]: Από το 2017 που συστήθηκε εκτιμάτε ότι έχει κερδίσει έδαφος στους πολίτες; Σας έχει βοηθήσει σε αυτό το ίδιο το διαδίκτυο;
Πράγματι, το Ινστιτούτο έχει διαγράψει μεγάλη πρόοδο από τη μέρα ίδρυσής του και μέχρι σήμερα. Καθημερινά η απήχηση αυξάνεται και ο κόσμος ζητά όλο και περισσότερο να μάθει για εμάς και από εμάς και αυτό μας γεμίζει ικανοποίηση. Το διαδίκτυο ήταν ο τρόπος που ξεκινήσαμε και ο λόγος για τον οποίο ξεκινήσαμε. Μέσα σε όλη αυτή την πορεία, πράγματι μας έχει βοηθήσει πάρα πολύ να ανελιχθούμε. Ό κόσμος μέσα από εκεί μαθαίνει για εμάς, εκεί απευθύνεται σε εμάς και χωρίς αυτό δεν θα υπήρχε και το CSI Ιnstitute. Είναι δύσκολο και ιδιαιτέρως απαιτητικό να προσαρμόζεσαι καθημερινά στις ανάγκες του και στις κραυγές αγωνίας οι οποίες αλλάζουν αλλά μέσα από όλο αυτό έχουμε κερδίσει τόσα πολλά και κυρίως την αγάπη και την εμπιστοσύνη του κόσμου.

“Όσο αυξάνεται ο κόσμος που έχει
πρόσβαση στο διαδίκτυο, τόσο αυξάνονται και όλες
οι εγκληματικές πράξεις μέσω αυτού”

[Π]: Έχει επηρεάσει η πανδημία τη λειτουργία του Ινστιτούτου;
Σίγουρα η πανδημία επηρέασε τη ζωή και την λειτουργία όλων των πραγμάτων, έτσι και του Ινστιτούτου. Το βασικό πρόβλημα ήταν ότι αρχικά δε μπορούσαμε να δουλεύουμε δια ζώσης, με αποτέλεσμα αυτό να δημιουργεί κάποια προβλήματα. Παρόλα αυτά, καταφέραμε να προσαρμοστούμε στις νέες συνθήκες πάρα πολύ γρήγορα. Δεδομένου ότι κατά τη διάρκεια της πανδημίας ο κόσμος στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιεί όλο ένα και περισσότερο το διαδίκτυο, η ανταπόκριση του κόσμου ήταν πολύ μεγάλη. Προσπαθήσαμε και ακόμη προσπαθούμε καθημερινά, να βρισκόμαστε δίπλα στον κόσμο, μέσα από webinars, μέσα από τις τηλεφωνικές γραμμές, τα email και όλα μας τα social media. Για εμάς στόχος είναι να βοηθάμε και να εκπαιδεύουμε και ανεξαρτήτως των συνθηκών, αυτό συνεχίζουμε να κάνουμε.

[Π]: Από την μέχρι σήμερα ενασχόληση σας βλέπετε να αυξάνονται κάθε χρόνο τα φαινόμενα απάτης, εκμετάλλευσης, πορνογραφίας κλπ. στο διαδίκτυο;
Όσο αυξάνεται ο κόσμος που έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο, τόσο αυξάνονται και όλες οι εγκληματικές πράξεις μέσω αυτού. Ιδιαιτέρως τώρα, την περίοδο της πανδημίας, τα περιστατικά είναι πάρα πολλά και καθημερινά βρισκόμαστε αντιμέτωποι με αυτά. Η αλήθεια είναι ότι πλέον το διαδίκτυο είναι προσβάσιμο σε όλο τον κόσμο και η ανωνυμία που αυτό προσφέρει προσελκύει πολύ κόσμο που ψάχνει τρόπο να πραγματοποιήσει τις παράνομες δραστηριότητές του. Το σημαντικό, όμως, πλέον είναι ότι ο κόσμος φαίνεται να αναζητά ολοένα και περισσότερο έγκυρη ενημέρωση, γεγονός πολύ θετικό, με αποτέλεσμα όσο αυξάνονται τα κακόβουλα άτομα στο διαδίκτυο, τόσο να αυξάνονται και τα ενημερωμένα που ξέρουν να προστατέψουν τον εαυτό τους.

[Π]: Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συντέλεσαν ρόλο στο να αυξηθούν τα κοινωνικά αυτά φαινόμενα ή και προ των μέσων κοινωνικής δικτύωσης υπήρχαν αλλά δεν τα μαθαίναμε;
Φυσικά και υπήρχαν κοινωνικά φαινόμενα πριν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απλώς λόγω των ελλιπών πηγών ενημέρωσης αυτά δεν γίνονταν εύκολα γνωστά. Όλα από κάπου ξεκινάνε. Απλώς το διαδίκτυο έδωσε έναν ακόμη πιο εύκολο τρόπο σε όλα αυτά τα φαινόμενα να λαμβάνουν χώρα. Η ανωνυμία είναι τόσο μεγάλη και οι τρόποι δράσης τόσοι πολλοί που είναι λογικό να αυξάνονται και τα φαινόμενα. Απλώς πλέον, ζούμε στην εποχή της πληροφορίας, ό,τι συμβαίνει γίνεται γνωστό και αυτό το οφείλουμε σε ένα τεράστιο ποσοστό στο διαδίκτυο. Μέσω αυτού όλες οι πληροφορίες διακινούνται τόσο γρήγορα και γι’ αυτό καταφέρνουμε και μένουμε ενήμεροι αλλά και μαθαίνουμε πράγματα τα οποία παλιά, πολύ πιο δύσκολα θα ακούγαμε.

[Π]: Σε τι ποσοστό συναντάμε ηλεκτρονικά τις απάτες, τις παραπλανήσεις, την εγκληματικότητα, την πορνογραφία; Τι είναι πιο συχνό, πιο σύνηθες;
Είναι πλέον γεγονός ότι 7 στους 10 Έλληνες χρήστες του διαδικτύου λαμβάνουν παραπλανητικά email/ ή παραπλανητικές ειδήσεις.
Η πορνογραφία μέσω διαδικτύου έχει τα μεγαλύτερα έσοδα.
Στο διαδίκτυο όμως εκτός από την πορνογραφία που είναι προσιτή σε όλο τον κόσμο υπάρχει και η παιδική πορνογραφία όπου είναι ένα ποσοστό μη μετρούμενο γιατί το σκοτεινό διαδίκτυο είναι απέραντο. Δεν παύει όμως να αποτελεί η παιδική ένα σοβαρό κομμάτι του κυβερνοεγκλημάτος συμπεριλαμβανομένων των αποπλανήσεων (grooming) και των αρπακτικών που κρύβονται σε chatrooms.

“Ο χρυσός κανόνας είναι η ενημέρωση. Στο διαδίκτυο
πρέπει πάντα να βρισκόμαστε σε εγρήγορση, να γνωρίζουμε
και να ενημερωνόμαστε για τις απάτες που κυκλοφορούν
και με ποιον τρόπο μπορούμε να προφυλαχθούμε από αυτές”

[Π]: Πως αξιολογείτε μια καταγγελία ότι δεν είναι πλασματική;
Σε γενικές γραμμές προσπαθούμε να αντιμετωπίζουμε όλες τις καταγγελίες με την ίδια σοβαρότητα, παρόλα αυτά πολλές φορές, πρόκειται για ανθρώπους που φαίνεται ότι μάλλον βρίσκονται σε μια δύσκολη περίοδο της ζωής τους και τα γεγονότα που περιγράφουν δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, επειδή εμείς ως Ινστιτούτο έχουμε εκπαιδευτικό και συμβουλευτικό χαρακτήρα και όχι αστυνομική δράση. Ο ρόλος μας είναι να συμβουλεύουμε τον κόσμο να απευθυνθεί στην αρμόδια αρχή. Χωρίς πρακτικά στοιχεία σχετικά με μια υπόθεση, θα ήταν ανεύθυνο εκ μέρους μας να θεωρήσουμε μια καταγγελία ψευδή.

[Π]: Υπάρχει κάποιος χρυσός κανόνας για ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο;
Ο χρυσός κανόνας είναι η ενημέρωση. Στο διαδίκτυο πρέπει πάντα να βρισκόμαστε σε εγρήγορση, να γνωρίζουμε και να ενημερωνόμαστε για τις απάτες που κυκλοφορούν και με ποιον τρόπο μπορούμε να προφυλαχθούμε από αυτές. Πρέπει να αλλάζουμε τους κωδικούς μας ανά τακτά χρονικά διαστήματα και κυρίως να μην εμπιστευόμαστε κανέναν. Το διαδίκτυο δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλειά μας. Ο μόνος όμως που μπορεί να το κάνει αυτό για εμάς, είμαστε εμείς και αυτό μπορεί να συμβεί μέσω της ενημέρωσης και της εκπαίδευσης πάνω σε αυτό.

“Φυσικά και υπήρχαν κοινωνικά φαινόμενα πριν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απλώς λόγω των ελλιπών πηγών ενημέρωσης αυτά δεν γίνονταν εύκολα γνωστά. Όλα από κάπου ξεκινάνε.”

[Π]: Γνωρίζουν οι γονείς να προστατεύσουν τα παιδιά τους από τις διαδικτυακές κακοτοπιές;
Δυστυχώς στην Ελλάδα, οι πιο μεγάλες ηλικίες δεν είναι τόσο ενημερωμένες όσον αφορά τις διαδικτυακές απάτες και όλους τους κινδύνους που υπάρχουν στο διαδίκτυο. Παρόλα αυτά πλέον, υπάρχει μια αυξανόμενη επιθυμία του κόσμου να μάθει γι’ αυτό για να προστατέψει τα παιδιά του όσο και τον ίδιο. Είναι πολύ θετικά τα δείγματα που λαμβάνουμε καθημερινά και πράγματι ο κόσμος έχει αρχίσει να ασχολείται και να προστατεύεται περισσότερο.

“Ήμουν για 34 χρόνια ένας αστυνομικός ο οποίος
έκανε με σοβαρότητα τη δουλειά του. Ασχολήθηκε
με την κοινωνία ως όφειλε. Ασχολήθηκε με
την εγκληματικότητα και είχε το ανήσυχο ένστικτο
και τις αντίστοιχες σπουδές (αναλυτής ηλεκτρονικών
εγκληματών – προγραμματιστής) για να δει ότι έρχεται
το διαδίκτυο και ότι η εγκληματικότητα μεταλλάσσεται από παραδοσιακή σε ηλεκτρονική”

[Π]: Από ποια ηλικία εκτιμάτε ότι είναι ώριμο ένα παιδί να έχει κινητό;
Πλέον τα δεδομένα και οι ανάγκες τις καθημερινότητας έχουν αλλάξει, με αποτέλεσμα και τα παιδιά να χρειάζεται να αποκτούν κινητά από μικρότερη ηλικία. Ας μην ξεχνάμε ότι μέχρι πρόσφατα, ακόμη και παιδιά Δημοτικού παρακολουθούσαν μαθήματα διαδικτυακά. Άρα η ανάγκη για πρόσβαση στο διαδίκτυο και στις πλατφόρμες του είτε μέσω υπολογιστή είτε μέσω κινητού είναι επιτακτική. Παρόλα αυτά και η υπερβολή δεν βοηθά, καθώς πολλές φορές βλέπουμε παιδιά πολύ μικρών ηλικιών να είναι «κρεμασμένα» από ένα κινητό. Μια σωστή ηλικία πλέον για εμάς είναι περίπου τα δέκα έτη.

[Π]: Υπάρχει κάποια ιστορία που να σας έχει συγκλονίσει στη μέχρι σήμερα πορεία σας και την οποία θα μπορούσατε να μοιραστείτε μαζί μας;
Η ιστορία που με έχει συγκλονίσει περισσότερο ήταν όταν απελευθερώσαμε τη 13χρονη Δέσποινα που είχε απαχθεί από Αφρικανούς, στον Άγιο Παντελεήμονα. Την είχαν όλοι ξεγράψει, ωστόσο εμείς δεν σταματήσαμε να ασχολούμαστε ούτε λεπτό με αυτή την υπόθεση και δικαιωθήκαμε. Ενα βράδυ Σαββάτου εντοπίσαμε σε κάποιο Ιντερνετ καφέ της περιοχής του Αγ. Παντελεήμονα το ηλεκτρονικό ίχνος της μικρής μέσω του Facebook. Με τη φωτογραφία της 13χρονης στο χέρι αναζητούσαμε πληροφορίες από τους κατοίκους της περιοχής και τελικά εντοπίσαμε το διαμέρισμα όπου βρισκόταν φυλακισμένη. Μπήκαμε στο διαμέρισμα, οι αστυνομικοί της υπηρεσίας μας μαζί με δύο ομάδες ΟΠΚΕ. Φανταστείτε, οι Αφρικανοί απαγωγείς πηδούσαν από τα παράθυρα για να γλιτώσουν τη σύλληψη. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη στιγμή που παρέδωσα τη Δέσποινα στους γονείς της. Ήταν ίσως η πιο συγκινητική στην καριέρα μου.

“Η αλήθεια είναι ότι πλέον το διαδίκτυο είναι προσβάσιμο
σε όλο τον κόσμο και η ανωνυμία που αυτό προσφέρει προσελκύει
πολύ κόσμο που ψάχνει τρόπο να πραγματοποιήσει τις παράνομες δραστηριότητές του”

[Π]: Ακούγοντας κανείς το όνομα Σφακιανάκης, πηγαίνει κατευθείαν στον επιτυχημένο αστυνομικό και διώκτη κάθε παρανομίας..Εσείς τι θα λέγατε για τον εαυτό σας;
Ήμουν για 34 χρόνια ένας αστυνομικός ο οποίος έκανε με σοβαρότητα τη δουλειά του. Ασχολήθηκε με την κοινωνία ως όφειλε. Ασχολήθηκε με την εγκληματικότητα και είχε το ανήσυχο ένστικτο και τις αντίστοιχες σπουδές (αναλυτής ηλεκτρονικών εγκληματών – προγραμματιστής) για να δει ότι έρχεται το διαδίκτυο και ότι η εγκληματικότητα μεταλλάσσεται από παραδοσιακή σε ηλεκτρονική. Ήταν τυχερός γιατί ο κ. Χρυσοχοϊδης άκουσε τις προτάσεις του και τώρα η δίωξη είναι μία από τις πρώτες στον κόσμο παγκοσμίως.

[Π]: Είναι οργανωμένες έτσι οι διωκτικές αρχές ώστε να αποτρέπουν κάθε παράνομη κίνηση στο διαδίκτυο;
Δεν μπορώ να εκφέρω άποψη. Όταν ήμουν ήξερα μόνο για την υπηρεσία μου που μπορούσα να μιλήσω με απόλυτη σιγουριά. Πιστεύω όμως ότι σύμφωνα με τα αποτελέσματα ο βασικός κορμός των διωκτικών αρχών είναι επιτυχημένες υπηρεσίες.

[Π]: Είστε ευχαριστημένος από το μέχρι τώρα έργο της δίωξης ή πιστεύετε ότι είναι μια Λερναία Ύδρα που κόβεις ένα κεφάλι και εμφανίζονται δέκα;
Από την πορεία της δίωξης που βλέπω σύμφωνα με τα στατιστικά τους είμαι ευχαριστημένος όμως επειδή ασχολούμαι και εγώ ιδιωτικά με την Κυβερνοασφάλεια στις εταιρείες βλέπω ότι το κυβερνοέγκλημα θα φουντώσει και πιστεύω οι αρχές να έχουν προετοιμαστεί για το νέο κύμα κυβερνοεγκλήματος. Μέχρι σήμερα όλα καλά αλλά πρέπει να προετοιμαστούμε για το αύριο.

“Είναι πλέον γεγονός ότι 7 στους 10
Έλληνες χρήστες του διαδικτύου λαμβάνουν
παραπλανητικά email/ ή παραπλανητικές ειδήσεις”

[Π]: Το Ινστιτούτο που έχετε κάνει πόσο θα συμβάλει στην δίωξη ή θα περιοριστεί στην ενημέρωση;
Το Ινστιτούτο έχει εκπαιδευτικό σκοπό. Στην Ελλάδα δεν γίνεται και λόγω νομοθεσίας να υπάρξει κάποια συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία. Παρόλα αυτά, υπάρχει η συνεργασία στο πλαίσιο της παραπομπής υποθέσεων που εμπίπτουν στην Δίωξη.

[Π]: Διαπιστώνουμε ότι άτομα κάθε ηλικίας κινδυνεύουν από τους απατεώνες του διαδικτύου. Μπορούμε να πούμε ότι θα έρθει η στιγμή που θα έχουμε ένα ασφαλές διαδίκτυο;
Το διαδίκτυο μπορεί να γίνει ασφαλές μόνο όταν σταματήσουν να το χρησιμοποιούν κακόβουλοι, πράγμα το οποίο είναι σχεδόν αδύνατον. Όσες δικλείδες ασφαλείας και να βάζουμε, πάντα κάποιος θα βρίσκεται να τις παραβιάζει. Επομένως το ζήτημα είναι να μάθουμε να το χρησιμοποιούμε σωστά, ανεξαρτήτως των κακών που μπορεί να περιλαμβάνει. Στόχος είναι ο κόσμος να εξοικειωθεί και να μάθει, καθώς ένα όραμα για ένα πλήρως ασφαλές διαδίκτυο, βρίσκεται ακόμη αρκετά μακριά.

[Δημοσιεύτηκε στον ΠΑΛΜΟ της Γλυφάδας, 6 Φεβρουαρίου 2021]