Γράφει η Ίνα Μπίλα, Ψυχολογος MSc-Ψυχοθεραπεύτρια CBT-Επαγγελματική συμβουλευτική psytherapyathens@gmail.com.
Το άγχος αποτελεί ένα γνώριμο συναίσθημα σε όλους μας. Τόσο οι ενήλικες όσο και τα παιδιά μπορεί να αισθάνονται ανησυχία και στρες σε διάφορες καταστάσεις. Το άγχος μπορεί να συνοδεύεται από δυσάρεστα συμπτώματα, όπως είναι η ταχυκαρδία, η γαστρεντερική δυσφορία, η γρήγορη αναπνοή, η εφίδρωση, κ.ά. Το άγχος όμως στην πραγματικότητα είναι ένα λειτουργικό συναίσθημα, το οποίο μας βοηθάει να αντιμετωπίσουμε τις καταστάσεις που προκύπτουν στη ζωή μας και να προσαρμοστούμε στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος.
Πότε είναι δυσλειτουργικό το άγχος;
O φόβος μπορεί να είναι δυσλειτουργικός όταν συμβαίνει σε μια ακίνδυνη ή ουδέτερη συνθήκη η οποία μεταφράζεται λάθος ως απειλητική. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να ξεχωρίσουμε τι σημαίνει φόβος και τι άγχος.
Ο φόβος είναι μια πρωτόγονη αυτόματη νευροφυσιολογική αντίδραση συναγερμού. Το άγχος είναι ένα σύνθετο, γνωστικό, συναισθηματικό, συμπεριφορικό σύστημα απόκρισης με φυσιολογικά χαρακτηριστικά (για παράδειγμα η ταχυκαρδία), το οποίο ενεργοποιείται όταν το άτομο περιμένει γεγονότα που ξεφεύγουν από τον έλεγχο του και μπορούν δυνητικά να απειλήσουν τα ζωτικά συμφέροντα του (Clark & Beck, 2010).
Τι είναι η Διαταραχή Πανικού;
Η διαταραχή πανικού αποτελεί ψυχοπαθολογική οντότητα η οποία εντάσσεται στις αγχώδεις διαταραχές και όπως ορίστηκε από τον Donald Klein το 1962, χαρακτηρίζεται από ξαφνικές και μικρής διάρκειας, κρίσεις άγχους που ονομάζονται κρίσεις πανικού.
Με τον όρο διαταραχή πανικού εννοούνται οι επαναλαμβανόμενες κρίσεις πανικού. Η κρίση πανικού είναι μια έντονη επίθεση άγχους και φόβου που εμφανίζεται ξαφνικά, χωρίς προειδοποίηση και χωρίς προφανή αίτια. Τα σωματικά συμπτώματα του άγχους κατά τη διάρκεια μιας κρίσης πανικού είναι πολύ έντονα και περιλαμβάνουν: ταχυκαρδία, τρέμουλο, δύσπνοια, πόνους στο στήθος, αίσθημα λιποθυμίας, μούδιασμα ή τσιμπήματα και βελονιές. Κάθε κρίση πανικού διαρκεί κατά κανόνα 5-10 λεπτά, αλλά μερικές φορές και έως δύο ώρες.
Παλιότερα οι ειδικοί πίστευαν ότι οι Προσβολές Πανικού εμφανίζονται μόνο στους ενηλίκους. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η Διαταραχή αυτή εμφανίζεται και στον πληθυσμό των εφήβων, με μεγαλύτερη συχνότητα στα κορίτσια. Στον παιδικό πληθυσμό η διαταραχή είναι σπάνια, ωστόσο ειδικοί αναφέρουν ότι η διαταραχή άγχους αποχωρισμού μπορεί να αποτελεί μια πρώιμη εκδήλωση της διαταραχής πανικού, η οποία θα εμφανιστεί στην πλήρη μορφή της κατά την εφηβική ηλικία.
Η συνηθισμένη πορεία της διαταραχής είναι χρόνια με υφέσεις και εξάρσεις. Σε περίπτωση που δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να έχουμε έντονη συμπτωματολογία και πολύ σοβαρά προβλήματα στην καθημερινότητα και τις κοινωνικές σχέσεις του ατόμου.
Η αντιμετώπιση του άγχους
Τα φάρμακα είναι συνήθως η πιο σύντομη και οικονομική οδός προς την ύφεση του άγχους. Τα αντικαταθλιπτικά σκευάσματα είναι η βασική κατηγορία που χρησιμοποιείται. Η λήψη του φαρμάκου πρέπει να έχει διάρκεια μηνών και η διακοπή του συνήθως δε φέρει άμεση επανεμφάνιση του συμπτώματος. Τέλος, οι βενζοδιαζεπίνες είναι γνωστά εδώ και δεκαετίες αγχολυτικά φάρμακα με καλή αποτελεσματικότητα, αλλά προκαλούν εξάρτηση.
Η ψυχοθεραπεία είναι η προτεινόμενη θεραπεία για το άτομο που επιθυμεί να αντιμετωπίσει πιο ριζικά και μόνιμα το άγχος του. Η ψυχοθεραπεία βοηθά το άτομο να αποκτήσει μια διαφορετική επίγνωση του εαυτού του και να μπορέσει να λειτουργήσει βελτιωμένα και με πιο ρεαλιστική σύνδεση με το περιβάλλον του. Έρευνες έχουν δείξει ότι η Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία ενδείκνυται για τη θεραπεία του άγχους. Συνίσταται σε μια δομημένη θεραπεία συζήτησης που επικεντρώνεται στις σκέψεις, στα συναισθήματα και τη συμπεριφορά του ατόμου.
[Δημοσιεύτηκε στον ΠΑΛΜΟ της Γλυφάδας, 10 Ιουνίου 2023]
