Μια τρυφερή ιστορία με έντονο περιβαλλοντικό μήνυμα και ξεκάθαρη παιδαγωγική ματιά παρουσιάζει στο νέο του βιβλίο ο Γλυφαδιώτης εκπαιδευτικός Σταμάτης Σκαμπαρδώνης. Το «Στα φτερά του Κοκκινομύτη» εμπνέεται από δράσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, πραγματικές εμπειρίες και πρόσωπα που άφησαν το αποτύπωμά τους, ταξιδεύοντας τον αναγνώστη από την Αλόννησο και την Κωνσταντινούπολη μέχρι την Ευρωβουλή και την Αφρική.
Η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου θα πραγματοποιηθεί από τις εκδόσεις ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ και την Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης στις 10 Δεκεμβρίου, στο Ίδρυμα Παναγιώτη και Έφης Μιχελή (στάση ΜΕΤΡΟ Μέγαρο Μουσικής) στις 18:30.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Σταμάτης Σκαμπαρδώνης μιλά για την έμπνευση, τους ήρωές του και τη σημασία του να ακούγεται η φωνή των παιδιών σε μια εποχή που το περιβάλλον ζητά επειγόντως προσοχή.
[Π]: Τι είναι αυτό που σας ενέπνευσε να γράψετε το «Στα φτερά του Κοκκινομύτη» και πως γεννήθηκαν οι πρωταγωνιστές της ιστορίας σας;
ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ: Η έμπνευση για την ιστορία αυτή πηγάζει από μια πολύ συγκεκριμένη και γόνιμη περίοδο. Συμμετείχαμε σε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πρόγραμμα, το «YUNUS», στο πλαίσιο των δράσεων της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας της Φύσης (ΕΕΠΦ).Το πρόγραμμα αυτό είχε ως επίκεντρο τρία απειλούμενα είδη, τη θαλάσσια χελώνα, τη μεσογειακή φώκια και τον λευκοπελαργό. Εκείνη την περίοδο αναζητούσα ένα ερέθισμα για να ξεκινήσω τη συγγραφή μιας ιστορίας που να αφορά στο περιβάλλον και να κινητοποιεί τα παιδιά.
Το «κλείδωμα» της ιδέας έγινε κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης εργασίας στην Αλόννησο. Το καλοκαίρι του 2018 βρεθήκαμε εκεί μια ομάδα εκπαιδευτικών από Ελλάδα και Τουρκία. Το φυσικό τοπίο της Αλοννήσου λειτούργησε καταλυτικά. Ήταν ο ιδανικός τόπος για να εμπνευστείς, να ταξιδέψεις και να δημιουργήσεις. Εκεί, παρατηρώντας το περιβάλλον και συζητώντας με τους συναδέλφους, άρχισα να σκιαγραφώ τους χαρακτήρες και τους πρωταγωνιστές της ιστορίας μου, βασισμένους στα τρία αυτά υπέροχα απειλούμενα ζώα.
[Π]: Κρύβει η ιστορία αληθινά γεγονότα ή είναι ένα δημιούργημα της φαντασίας σας;
ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ: Όπως συνέβη και στο πρώτο μου βιβλίο, «Τα Φαναράκια του Αιγαίου», έτσι και στον «Κοκκινομύτη» επέλεξα να μπλέξω τη μυθοπλασία με την πραγματικότητα, τη φαντασία με αληθινά γεγονότα. Ο πρωταρχικός μου σκοπός μέσα από αυτή τη διαδικασία είναι πάντα ο ίδιος: να ευαισθητοποιήσω, να κινητοποιήσω και να εμπνεύσω τον μικρό και μεγάλο αναγνώστη.
Πιστεύω ακράδαντα πως υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που, μέσα από τις πράξεις τους, μπορούν να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης. Όπως αυτοί που εντάσσω στην αφήγησή μου, αναφέροντάς τους ονομαστικά στο βιβλίο. Για παράδειγμα, τα παιδιά από την Πορτογαλία, καθώς και η Βερονίκ από το Αρμένικο σχολείο στην Κωνσταντινούπολη, των οποίων οι ιστορίες με άγγιξαν βαθιά.
[Π]: Η ιστορία ταξιδεύει από την Αλόννησο και την Κωνσταντινούπολη μέχρι την Ευρωβουλή και την Αφρική. Γιατί επιλέξατε τόσο διευρυμένο “γεωγραφικό καμβά”;
ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ: Δεν ήταν θέμα επιλογής. Ήταν η επιθυμία συμπερίληψης κεντρικών σημείων αναφοράς της ιστορίας μου, ως φυσική συνέχεια μιας ιστορίας ενός λευκοπελαργού που, έτσι κι αλλιώς, διανύει χιλιάδες χιλιόμετρα.
Σε αυτό το ταξίδι, η Αλόννησος αποτελεί τη βάση μου, συγκεκριμένα το Θαλάσσιο Πάρκο της Αλοννήσου, μια κρίσιμη προστατευόμενη περιοχή για τις φώκιες, η δημιουργία της οποίας υπήρξε καταλυτική. Η Κωνσταντινούπολη, με το Αρμένικο σχολείο, προσέδωσε τη διαπολιτισμική διάσταση που επιθυμούσα, η οποία άλλωστε υπήρχε ως στοιχείο και στο πρόγραμμα «YUNUS».
Τέλος, η αναφορά στην Ευρωβουλή δεν είναι τυχαία. Ήταν το βήμα όπου παιδιά, όπως αυτά από την Πορτογαλία, αλλά και η Γκρέτα Τούνμπεργκ, διεκδίκησαν τα δικαιώματά τους, μίλησαν για την κλιματική αλλαγή και έστειλαν ένα ισχυρό μήνυμα σε όλα τα παιδιά του κόσμου. Φυσικά, δεν θα μπορούσα να παραλείψω τη Ζάκυνθο και την πόλη μας, τη Γλυφάδα, με το Κέντρο Διάσωσης που επιτελεί ένα τόσο σημαντικό έργο.
[Π]: Το βιβλίο θίγει τα περιβαλλοντικά μηνύματα. Είναι σήμερα τα παιδιά πιο ευαισθητοποιημένα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος;
ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ: Σίγουρα. Και το λέω αυτό με τη βεβαιότητα ενός ανθρώπου που έχει εμπλακεί πολύ ενεργά όλα αυτά τα χρόνια με προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, αλλά κυρίως με τη συσσωρευμένη εμπειρία και γνώση μέσα από τη δράση της ΕΕΠΦ. Η εμπειρία μού έχει δείξει επανειλημμένα ότι τα παιδιά είναι ώριμα και συνειδητοποιημένα, αρκεί κάποιος να σκύψει να τα ακούσει.
Θα σας αναφέρω ένα πρόσφατο, χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στο πλαίσιο μιας συνεργασίας που είχαμε με το WWF Ελλάς, με αφορμή την παγκόσμια διάσκεψη για το κλίμα που έγινε στη Βραζιλία, καταφέραμε να συγκεντρώσουμε περίπου 6.000 μηνύματα παιδιών προς τους παγκόσμιους ηγέτες για το θέμα της κλιματικής αλλαγής. Αυτή η ανταπόκριση αποδεικνύει περίτρανα την ετοιμότητα και την ευαισθησία των παιδιών απέναντι σε σοβαρά ζητήματα. Το μόνο που μένει είναι να τους δώσουμε βήμα.
[Π]: Δεδομένου ότι έχετε ήδη γράψει κι άλλα βιβλία, θα χαρακτηρίζατε πλέον τον εαυτό σας συγγραφέα; Ή εξακολουθείτε να βλέπετε τη γραφή ως μια δημιουργική ανάγκη παρά ως ιδιότητα;
ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ: Μένω σταθερός στην πεποίθηση ότι η δημιουργική ανάγκη και έκφραση είναι πηγαίο στοιχείο στον άνθρωπο και ουσιαστικό κομμάτι σε προσωπικό επίπεδο. Για αυτό, είμαι απαιτητικός από τον εαυτό μου, το ψάχνω, το παλεύω και πορεύομαι με τη σοβαρότητα που απαιτεί το εγχείρημα.
Σε κάθε περίπτωση, φυσικά, η συγγραφή ενός βιβλίου είναι μια ανεπανάληπτη δημιουργική διαδικασία, από την αρχική στιγμή της έμπνευσης μέχρι τη στιγμή που θα το πάρεις στα χέρια σου ως ολοκληρωμένο έργο. Για αυτόν ακριβώς το λόγο, έλεγα πάντα στους μαθητές μου να γράφουν. Να κρατούν ημερολόγιο, να καταγράφουν σκέψεις και ιδέες, άσχετα αν αυτές κάποτε γίνουν βιβλίο ή μείνουν απλώς σε ένα συρτάρι.
