Ο αντίκτυπος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους εφήβους

Απόψεις Υγεία

Γράφει η Παναγιώτα Κοβάνη, Ψυχολόγος, MSc. Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων, Οικογενειακή Συμβουλευτική & Ψυχολογική Υποστήριξη παιδιών-εφήβων

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και τις διαπροσωπικές τους σχέσεις, με έντονο και μερικές φορές ανησυχητικό τρόπο. Οι εικονικές αλληλεπιδράσεις δίνουν μια ψευδαίσθηση σύνδεσης και κύρους, όταν δεν υπάρχουν πραγματικές συνδέσεις ή κύρος στον πραγματικό κόσμο. Οι έφηβοι που έχουν εμμονή με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να πιστεύουν ότι έχουν εκατοντάδες, ή χιλιάδες φίλους/ακόλουθους, αλλά στην ουσία δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ του αριθμού των διαδικτυακών φίλων και των φίλων που έχουν πραγματικά. Αυτό τους μπερδεύει. Απογοητεύονται από το γεγονός ότι έχουν τεράστιους αριθμούς φίλων στο Facebook και ακόλουθους στο Instagram/TikTok, αλλά όχι ένα άτομο στην πραγματική ζωή με το οποίο μπορούν να μοιραστούν τις αγωνίες και τα όνειρά τους.

Επιπτώσεις στην κοινωνική ζωή, την ταυτότητα και την προσωπική ανάπτυξη

Δεδομένου ότι οι έφηβοι ξοδεύουν αρκετό χρόνο και ενέργεια επιδιώκοντας την αναγνώριση μέσα από το διαδίκτυο, όλο και λιγότερος χρόνος μένει διαθέσιμος για δραστηριότητες που τους βοηθούν να αισθάνονται πιο συνδεδεμένοι και ζωντανοί, όπως η σωματική άσκηση και άλλες εξωσχολικές δραστηριότητες.

Οι εικόνα που δημιουργούν οι έφηβοι για τον εαυτό τους, χτίζεται αλλά και καταρρέει αστραπιαία στις πλατφόρμες κοινωνικών μέσων. Στον κόσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, δεν υπάρχει ούτε ένας συντονιστής, ούτε μια πραγματική βάση για τα κριτήρια με τα οποία αυτοπροσδιορίζονται. Καθώς επιλέγουν την ευκολία της διαδικτυακής επικοινωνίας αντί της πραγματικής, αισθάνονται αόρατοι, ανεπιθύμητοι και τελικά, πως δεν τους αγαπούν.

Η εικονική κοινότητα αφήνει λίγα περιθώρια για ανάπτυξη, εξερεύνηση, και επιτεύγματα στον πραγματικό κόσμο. Το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από μόνα τους δεν είναι κακά, αλλά όταν κυριαρχούν πλήρως στη ζωή ενός εφήβου, επισκιάζουν ευκαιρίες για αυθεντική οικειότητα και προσωπική ανάπτυξη. Ο κόσμος του διαδικτύου πρέπει να αξιοποιηθεί, με τρόπο που να βελτιώνει τη ζωή, να δημιουργεί θετικά αποτελέσματα στον πραγματικό κόσμο, να ενθαρρύνει τη μάθηση και, στο τέλος της ημέρας, να παράγει αποτελέσματα που θα οδηγήσουν έναν έφηβο προς τα εμπρός.

Συμβουλές για τη διαχείριση των αρνητικών επιπτώσεων της τεχνολογίας

  • Εξατομικεύστε την προσέγγισή σας: Εάν ο έφηβος, σας φαίνεται ευερέθιστος ή αφοσιωμένος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσπαθήστε να καταλάβετε τι είναι αυτό που προκαλεί αυτά τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά.
  • Επικοινωνήστε με τον έφηβο για το τι συμβαίνει: Οι γονείς μπορούν και πρέπει να βοηθήσουν στην υποστήριξη και στην επίλυση προβλημάτων, αλλά θα πρέπει επίσης να προσφέρουν επιβεβαίωση για το πόσο δύσκολες μπορεί να είναι αυτές οι καταστάσεις.
  • Καθορισμός ωρών χωρίς διαδίκτυο: Θα μπορούσε να είναι κάθε βράδυ μετά τις 9 μ.μ., κατά τη διαδρομή με το αυτοκίνητο στο σχολείο, ένα Σαββατοκύριακο το μήνα κλπ.
  • Να είστε το πρότυπο για τη σωστή χρήση της τεχνολογίας: Ένα παιδί είναι πιο πιθανό να κάνει αυτό που κάνετε εσείς, όχι αυτό που λέτε. Φροντίστε όταν περνάτε χρόνο μαζί να αποφεύγετε τη χρήση κινητού ή να απαντάτε σε email, εάν βέβαια δεν είναι κάτι επείγον. Διαφορετικά του στέλνετε το μήνυμα, ότι το πράγμα στο οποίο απαντάτε είναι πιο σημαντικό από εκείνο.

Μην «πολεμάτε» το μέλλον

Δεν έχει νόημα να πολεμάς το μέλλον, γιατί είναι εδώ. Η ευθύνη ανήκει στους γονείς, τους δασκάλους και τους φροντιστές να διδάξουν στα παιδιά τι είναι πραγματικό και τι όχι. Οι ενήλικες πρέπει να ενεργούν ως φύλακες της εμπειρίας των μέσων δικτύωσης και να κρατούν τα παιδιά ενεργά και αφοσιωμένα στον κόσμο. Όταν τα παιδιά εξελίσσονται σε έφηβους που δεν καταλαβαίνουν πώς είναι η πραγματική ανθρώπινη αλληλεπίδραση και χωρίς την ικανότητα να συνομιλούν πρόσωπο με πρόσωπο με νέους και διαφορετικούς ανθρώπους, παρασύρονται εύκολα από την άμεση ικανοποίηση και επικύρωση που προσφέρουν τα likes και οι εκατοντάδες εικονικοί φίλοι. Διδάξτε τους τι είναι σημαντικό: ο πραγματικός κόσμος και οι πραγματικοί άνθρωποι που περιμένουν έξω από το παράθυρο, προσπερνώντας υπολογιστές, tablets και smartphones.

[Δημοσιεύτηκε στον ΠΑΛΜΟ της Γλυφάδας, 27 Νοεμβρίου 2021]